İhracat Eşyasının Transitinde Tahsilat Sorumlusunun Belirlenmesi

Son Güncellenme Tarihi: 23.08.2021
Ferudun Cemal İNAL

Ferudun Cemal İNAL

Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Ortak transit rejimi, eşyanın sözleşmeye taraf ülkelerde geçerli bir kapsamlı teminat kullanılarak ve en az bir sınır geçerek başka bir ortak transit ülkesine taşınması üzerine kurulmuştur. Dolayısıyla transit beyanında teminata ilişkin bir bilginin bulunmadığı veya teminatın yetersiz olduğu durumlarda eşyanın serbest bırakılma (REL_TRA) olanağı da bulunmamaktadır. Eşyanın statüsünün bir önemi yoktur; Örneğin serbest dolaşımdaki ihracat eşyası bile serbest dolaşımda olmayan eşya olarak kabul edilerek ithalat vergileri üzerinden teminat hesaplanır.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün geçtiğimiz günlerde dağıtımı yapılan 11.08.2021 tarihli, 6625202 sayılı ‘İhraç Eşyası İçin Düzenlenen Transit Refakat Belgelerinde Tahsilata Yetkili Ülkenin Belirlenmesi’ konulu yazısının ise farklı yaklaşımı ile ezber bozan türden olduğu söylenebilir.

Öncesinde anımsamak için yinelemek gerekirse Ortak Transit Sözleşmesi, Gümrük Kanunu ve Yönetmeliği ile 4 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği hükümleri birlikte değerlendirerek şöyle özetleyebiliriz;

*Asıl sorumlu, taşıyıcı alıcı eşyayı varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlüdür,

*Gümrük yükümlülüğü doğduğunda, asıl sorumlu, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak gümrük idaresine karşı mali olarak sorumludur,

*Eşyanın transit rejiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılması durumunda gümrük yükümlülüğü doğar,

* Ortak transit rejimi, bu rejime tabi tutulan eşya ve gerekli bilgiler gümrük mevzuatına uygun olarak varış gümrük idaresine ulaştığında sona erer ve rejim hak sahibinin yükümlülükleri yerine getirilmiş olur, rejim ibra edilir.

Ortak transit sözleşmesinde yer alan önemli bir başka husus da ‘Borcun Doğduğu Yerin’ belirlenmesidir. Buradaki ‘yer’ ülke olarak anlaşılmalıdır.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün yazısını kurgu bir örnek üzerinden değerlendirirsek:

a)Muratbey Gümrük Müdürlüğünde serbest dolaşımdaki ihracat eşyası için 1000 rejim kodu ile tescil edilen ihracat beyannamesi çıkabilir statüye geldikten sonra T1 kodlu transit refakat belgesi düzenlendi ve Almanya varış gümrüğüne sevk edildi. Taşıtın Kapıkule Gümrük Müdürlüğünden Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkış yapması (fiili ihracat) üzerine ihracat beyannamesi kapandı. Transit beyannamesinin kapanması eşyanın varış gümrüğüne teslim edilip NCTS sistemi üzerindeki işlemlerin tamamlanmasına ve WRT_NOT statüsüne gelmesine bağlı olduğu için transit beyannamesi henüz kapanmadı.

b)Kapıkule gümrük sahasından çıkış yaptıktan sonra Bulgaristan ve Sırbistan transit idarelerinden sınır geçiş mesajı (NCF_NOT) mesajı gönderilen transit refakat belgesi herhangi bir nedenle Almanya varış gümrüğünde işlem görmediği için açık kaldı. NCTS sistemi üzerinde işlem yapılmayan transit beyannamesi kapsamı eşyanın varış gümrüğünde veya başka herhangi bir yurtdışı gümrük idaresinde gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulduğunu gösteren (ithalat beyannamesi vb.) alternatif kanıt belgesi de temin edilemedi.

Bu durumda hareket idaresi olan Muratbey Gümrük Müdürlüğünde nasıl bir yol izlenecek? Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkış yapan serbest dolaşımdaki ihracat eşyanın ithalat vergileri tahsil edilecek mi? Tahsilat hangi ülkede yapılacak?

Buna karar vermek için sürecin tamamlanması gerekiyor:

c)Muratbey Gümrük Müdürlüğü Almanya varış idaresinden beyannamenin akıbeti hakkında bilgi alamadığında, sistem önce düşük dozda bir alarm seviyesinde (ENQ_REC) koduyla araştırma başlatılmasını önerir. Beyannamenin statüsünde değişiklik olmaması halinde bir üst seviyeden  (ENQ_REQ) mesajı gönderilerek araştırma başlatılır.

d)Almanya varış gümrük idaresinin (ENQ_REQ) mesajıyla başlatılan araştırmaya olumsuz cevap vermesi yani transit beyannamesinin gümrüklerinde işlem görmediğini belirtmesi halinde NCTS sistemi üzerinde beyannamenin statüsü “Varışta bilinmiyor” anlamına gelen (ENQ_NEG) olarak gözükecektir.

Bu durumda hareket idaresi bir taraftan borcun doğduğu yeri/ülkeyi belirmeye çalışırken diğer taraftan da rejim hak sahibi/asıl sorumludan bilgi ve belge talep edecektir.

e) Bilgi ve belge sunulamadığı, Ortak transit rejimine konu bir transit beyannamesinin ibra edilemediği ve herhangi bir akit taraf ülkesinin konuya ilgili göstermediği durumda ‘Borcu, Borçluyu ve Tahsilattan sorumlu gümrük idaresini’ belirlemek hareket idaresinin yani örneğimizde Muratbey Gümrük Müdürlüğünün görevidir.

Hareket idaresi serbest dolaşımdaki ihracat eşyasının ithalat vergilerini tahsil edilip etmeyeceğine karar vermek için TC25 Formu düzenleyip MRN Follow-Up sayfasından kontrol ederek en son SINIR GEÇİŞ BİLDİRİMİ yapan ÜLKE ile beyanname üzerindeki VARIŞ ÜLKESİNİN gümrük makamlarından tahsilat sorumluluğunu alıp almayacaklarına dair bilgi talep ederek ve 3 AY İÇERİSİNDE cevap gelmesini bekleyecektir. İdarenin yukarıda özetlenen çabalarına ek olarak ihracatçı ve alıcı firma nezdinde girişimde bulunulması da mümkün.

Sonuç

Yazı içeriği, serbest dolaşımdaki ihracat eşyasının Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkış yaptığının (fiili ihracatının gerçekleştiğinin) tespit edilmesi ancak sorumluluk üstlenen bir ülkenin bulunmaması durumunda herhangi bir vergi tahsilatı yapılmadan hareket idaresince transit beyannamesinin nihai statüye (WRT_NOT) getirilmesini öngörmektedir.

Transit beyannamesinin Serbest dolaşımda olmayan ihracat beyannamesi kapsamı eşya için düzenlenmiş olması durumunda ise farklı bir değerlendirme yapılabilir.

Ancak ileride çeşitli ülkelerin gümrük idareleri tarafından talep edilecek olası bir mali yükümlülükle karşılaşmamak için transit beyannamelerinin ortak transit sözleşmesi ve ulusal mevzuat hükümlerine uygun şekilde NCTS sistemi üzerinde kapatılması ya da rejimin sonlandığını kanıtlayan alternatif kanıt belgelerinin temin edilmesinin en sağlıklı yol olduğu unutulmamalıdır.

Meraklısına:

‘Ankara, bana daima dâsitanî ve muharip göründü. Şurası var ki şehrin vaziyeti de buna müsaittir.

Daha uzaktan gözümüze çarpan şey iki yassı tepenin arasındaki geçidiyle tabiî bir istihkâm manzarasıdır.’

(Ahmet Hamdi TANPINAR/Beş Şehir)

 

Ferudun Cemal İNAL
Gümrük Müşaviri

Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları