Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemler Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesinden sonra Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Müfettişleri tarafından dış ticaret işlemi gerçekleştiren firmalar düzenli olarak denetlenmektedir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan risk analizleri neticesinde belirlenen şirketler, sonradan kontrole tabi tutulmaktadır.
Sonradan Kontrol Nedir?
Sonradan kontrol, dış ticaret yapan şirketlerin yapmış oldukları gümrük işlemlerinin, Gümrük ve Ticaret Müfettişleri tarafından fiili ithalat ve ihracattan sonra denetlenmesi olarak tanımlanabilir.
Sonradan Kontrol Denetimi Nasıl Yapılır?
Sonradan kontrolde görevlendirilen Müfettişler, bir tebligat yaparak şirketinizin denetime alındığını sizlere bildirmektedir. Ayrıca, Müfettişler tarafından hangi bilge ve belgelerin talep edildiği ve denetim tarihi bu tebligatta yer almaktadır.
Bilgilendirmeden hemen sonra Müfettişler fiili denetim için şirketinize gelecektir. Denetim kapsamında seçilen dosyalar, bilgi ve belgeler şirketinizde kontrol edilecektir. Yapılacak denetimler esnasında, dış ticaretin finansmanı, tedariki ve yurt içi satışlarına ilişkin sorular sorulmaktadır.
Sonradan Kontrolde Göze Çarpan Hatalar:
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Müfettişleri tarafından yapılan sonradan kontrollerde çeşitli aksaklıklar ve hatalar tespit edilmekte ve bu tespitler sonucunda yüksek miktarda cezalar düzenlenmektedir. Sonradan kontrol kapsamında tespit edilen aksaklıklardan bazıları aşağıda yer almaktadır;
1. İlişki Halinin Beyan Edilmemesi:
Özellikle çok uluslu şirketler arasındaki ticarette, ilişki hali gümrük idaresine verilen beyanname ekinde yer alan kıymet bildirim formunda yanlış beyan edilebilmektedir. Bu yanlış beyan nedeniyle her bir beyanname için (2016 yılı için) 178 TL ceza düzenlenmektedir.
2. Gümrük Kıymetinin Düşük Beyan Edilmesi:
Gümrük kıymetinin düşük beyan edilmesi durumunda ithalat vergileri tahsil ediliyor, ayrıca bu vergilerin 3 katı kadar para cezası düzenleniyor. Özellikle dönem sonunda gönderilen “debit note” gibi kıymet artırıcı unsurların beyan edilmemesi nedeniyle yüksek miktarda cezalar söz konusu olabilmektedir.
3. Gümrük Tarifesinin Yanlış Beyan Edilmesi:
Gümrük vergilerini belirleyen gümrük tarifesinin yanlış beyan edilmesi sonucunda cezalar düzenlenebiliyor. Özellikle örnek tahlil raporları kapsamında incelemeler yapılmaktadır. Müfettişler tarafından yapılan denetim esnasında yanlış tarifenin beyan edildiğinin tespit edilmesi ve vergi farkının çıkması durumunda eksik ödenen ithalat vergileri tahsil ediliyor ve bu vergilerin 3 katı kadar idari para cezası düzenleniyor.
4. Royalty ve Lisans Ödemelerinin Beyan Edilmemesi:
Gümrük kıymetine girmesi gereken royalty ve lisans ödemelerinin beyan edilmemesi nedeniyle gümrük kıymeti düşük beyan edilebiliyor. Noksan beyan edilen gümrük kıymeti unsurları nedeniyle, Müfettişler tarafından yüksek miktarda para cezaları düzenlenebilmektedir.
5. Hızlı Kargo Yoluyla İthal Edilen Eşyaların Gümrük İdaresine Beyan Edilmemesi:
Yurt dışından tedarik edilen bedelli/bedelsiz numune ve örneklerin gümrük idaresine beyan edilmemesi sonradan kontrol denetimi kapsamında en fazla eleştirilen hususlardan biri olarak ön plana çıkmaktadır. Bu eşyaların göreceli olarak kıymetinin düşük olması ve hızlı kargo ile gönderilmesi nedeniyle, kapıya teslim edilmekte ve gümrük idaresine beyan müessesesi atlanmaktadır. Bu durum da, söz konusu eşyaların gümrüğe beyan edilmeden ithal edilmesine neden oluyor.
Sonuç: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan sonradan kontrol denetimlerinde yüksek miktarda cezalar düzenlenebilmektedir. Bu kapsamda, şirketiniz tarafından gerçekleştirilen gümrük işlemlerinin düzenli olarak denetim ve kontrol altında tutulması, bu risklerin önceden tespit edilmesi ve gerekli aksiyonların alınması önem arz edecektir.
Hakan UÇAK
