Uzun zamandan sonra ilk kez eve iş getirmemenin keyfini yaşıyordum. Evde çalışmayacağım için, keyif yapabilir biraz da gümrükten uzaklaşabilirim diye düşünüyordum. Yemek sonrasında keyif çayı eşliğinde bilgisayarımı açıp, internette yer alan haberlere baktım.
Yoğun olan güzel ülkemin gündemine dair haberlerden çabuk sıkılıp, çok merak ettiğim İstanbul’un eşsiz tarihini araştırmaya başladım. İstanbul’un eşsiz tarihine ilişkin gezintimde, Kız Kulesi’nin eşsiz hikâyesine takılıp kaldım.
İstanbul Boğazının orta yerinde duran bir incidir Kız Kulesi. İstanbul’a gelen veya boğazı gezen hemen herkesin hayran baktığı Kız Kulesi ile ilgili çok çeşitli efsaneler ve hikâyeler anlatılır.
Peki, Kız Kulesi ile ilgili ne kadar bilgi sahibiyiz? Bu tarihi yapının gümrüğü ilgilendirdiğini biliyor muydunuz?
Kız Kulesinin geçmişi 2500 yıl öncesine dayanmaktadır. İstanbul’un tarihine eş bir tarihe sahip bir şaheserdir, Kız Kulesi. Antik çağda başlayan geçmişiyle, Eski Yunan’dan Bizans İmparatorluğu’na, Bizans`tan Osmanlı’ya, tüm tarihi dönemlerde var olarak günümüze kadar gelmiştir.
Kız Kulesi ile ilgili olarak birçok efsane anlatılmıştır. Bunlardan en bilineni “yılanlı efsanedir.” Herkesin bildiği bu hikâyeyi anlatmayacağım.
Kız Kulesi ile ilgili efsanelerden en enteresanı ise Battal Gazi ile ilgili olanıdır. Bu efsaneden bahsetmek istiyorum.
“Hikayeye göre, Battal Gazi’nin Üsküdar kıyılarında bu kadar uzun süre kalmasının asıl nedeni, tekfurun kızına aşık olmasıdır. Üsküdar tekfuru, Battal Gazi’nin korkusuyla, kızını hazineleri ile birlikte kuleye kapatır. Şam seferini tamamlayarak Üsküdar’a dönen Battal Gazi, kayık ile Kızkulesi’ne gelerek, tekfurun kızı ve hazinelerini aldıktan sonra Üsküdar'dan atına atlayıp oradan uzaklaşır. Çokça bilinen "Atı alan Üsküdar'ı geçti" lafı bu hikâyeden gelir.”(
www.kizkulesi.com.tr)
Gelelim Kız Kulesinin gümrük ile olan bağlantısına.
İstanbullu bir Rum araştırmacı Evripidis’e göre, Kızkulesi’nin üzerinde yer aldığı kayalıktan ilk kez M.Ö. 410’da söz edilmiştir. Bu tarihte Atinalı komutan Alkibiades, Boğaz’a girip çıkan gemileri denetlemek ve vergi almak amacıyla bu küçük ada üzerine bir kule inşa ettirmiştir. Sarayburnu'nun bulunduğu yerden, kulenin bulunduğu adaya zincir gerilir ve kule böylece Boğaz’ın giriş ve çıkışlarını kontrol eden bir gümrük istasyonu halini alır.
Efsanelere konu olmuş olan, Kız Kulesinin gümrük istasyonu olması ve milattan önce gümrük vergilerinin tahsil edilmesi beni hayli şaşırtmıştı.
Yakamozlarla süslenen Kız Kulesi’nin siluetine bakıp efsanelere daldığınızda, aslında bir gümrük istasyonuna baktığınızı hatırlatmak isterim.
Hakan UÇAK
