Eşyanın Menşei Nedir? Eşyanın Tercihli Menşei Ne Demektir?

Son Güncellenme Tarihi: 21.03.2022 |

Eşyanın Menşei Nedir? Eşyanın Tercihli Menşei Ne Demektir?

Eşyanın Menşei Nedir? Eşyanın Tercihli Menşei Ne Demektir?
Eşyanın menşei belirlenirken eşyanın hangi ülkede üretilmiş veya ürünün hangi ülkede yetişmiş olduğun belirlenmesi gerekir. Ülkeler, bazı ülke veya ülke gruplarıyla dış ticaret işlemlerinde (ithalat-ihracat) karşılıklı vergi avantajı sağlayabilecek anlaşmalar yaparlar. Böyle bir durumda yapılan ithalat veya ihracat işleminde eşyaya uygulanacak vergi oranları indirimli yada sıfır olarak uygulanır. Bu tür bir durumda vergilerde sağlanacak indirim için bir tercih söz konusudur.

Eşyanın tercihli vergi oralarından faydalanabilmesi ancak ülkeler arası yapılan anlaşmalarda belirtilen menşe kuralları çerçevesinde gerçekleşir. Söz konusu anlaşmalarda eşyanın yada ürünün hangi durumlarda o ülke menşeli sayılacağı açık belirtilir. Bu kurallar eşyanın yada ürünün anlaşma kapsamında tercihli tarifeden faydalanmasını sağlar.

Ülkeler bu yolla mevcut üretim kaynaklarını birleştirerek dünya ticaretinde ki güçlerini korumak yada artırmak isterler.



Bazı Ülkeler veya Ülke Grupları ile Yaptığı Tercihli Tarife Uygulaması Gerektiren Anlaşmalar
Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli tarife uygulamaları denince hemen ilk akla gelen Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon (PAAMK) Sistemidir.

Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon (PAAMK) Sistemi Nedir?
Türkiye, Avrupa Topluluğu ve EFTA Ülkeleri'nden (İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) oluşan Pan Avrupa Menşe Kümülasyon Sistemine (PAMK) dahil ülkeler, Faroe Adaları ve Akdeniz ülkeleri arasında oluşturulmuş bir sistemdir.

Aynı menşe kurallarına sahip serbest ticaret anlaşmaları kapsamında yapılan tercihli ticarette, sisteme taraf ülkeler menşeli girdilerin sisteme taraf ülkelerce serbestçe kullanılmasına, üretilen eşyanın söz konusu ülkelerin tercihli rejiminden yararlanabilmesine ve bu şekilde mevcut üretim kaynaklarının birleştirilmesine olanak tanıyan bir ticaret sistemidir.

PAAMK Sistemi'ni oluşturan ülkeler hangileridir?
-PAMK Ülkeleri;

1-Türkiye,

2-Avrupa Birliği Ülkeleri: İngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, İrlanda Cumhuriyeti, İtalya, İspanya, Portekiz, Yunanistan, Güney Kıbrıs, Malta, Danimarka, İsveç, Finlandiya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan, Slovenya, Litvanya, Letonya, Estonya, Romanya ve Bulgaristan

3- EFTA Ülkeleri: İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn

-Akdeniz Ülkeleri;

Filistin (Batı Şeria ve Gazze Şeridi), Cezayir, Fas, Tunus, İsrail, Lübnan, Mısır, Suriye ve Ürdün,

-Faroe Adaları

Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon (PAAMK) Sisteminde Bir Eşya Nasıl Menşe Kazanır?
PAAMK Sistemine taraf bir ülkeye ihraç edilecek eşyanın kümülasyon sistemi çerçevesinde menşe kazanması için (örneğin Türk menşeli olması için) üretimde kullanılan ve sisteme taraf diğer ülkelerden temin edilen materyaller üzerinde yetersiz işçilik ve işlemlerin ötesinde bir işçilik ve işlem yapılması gerekir.

Söz konusu materyallerin yetersiz işçilik ve işleme tabi tutulması halinde nihai eşyanın Türk menşeli kabul edilebilmesi için kullanılan girdiler arasında en yüksek katma değere sahip girdinin Türk menşeli olması gerekir. Aksi halde eşya, sisteme taraf ancak imalatta en yüksek katma değere sahip ülkenin menşeini taşıyacaktır.



AB-Türkiye Tercihli Ticaretinde Kümülasyona İlişkin Durum Nedir?
Gümrük Birliği Kapsamı Eşyanın (Sanayi Ürünleri ve İşlenmiş Tarım Ürünleri) Ticaretinde Kümülasyon Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Gümrük anlaşması kapsamında gerçekleşir. Bu Anlaşma çerçevesinde, Gümrük Birliği kapsamı eşyanın ticareti menşe esasına değil, serbest dolaşım ilkesine dayanmaktadır. Bir eşyanın serbest dolaşımda olması eşyanın gümrük vergilerinin Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkeler veya Türkiye tarafından tahsil edilmesi ile mümkün olabilir.

Söz konusu eşya AB’ne üye ülkelerden birinde yada Türkiye’de üretilebileceği gibi bu AB’ne üye olmayan ülkelerden ithal edilmiş olabilir. Eşyanın AB’ne üye olmayan ülkelerden ithali söz konusu olduğu durumda ithalatı ilk yapan ülke gümrük eşyanın gümrük vergisini kendi mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsil eder. Bu aşamadan sonra eşyanın AB’de ve Gümrük Birliği Anlaşması kapsamında Türkiye’de serbest dolaşımda olduğunu söylenebilir.

PAAMK, AB ve Türkiye Hattında Menşe Nasıl Belirlenir?
AB'den ATR Dolaşım Belgesi ve tedarikçi beyanı eşliğinde temin edilen maddeler AB menşeli olabileceği gibi bir başka PAAMK ülkesi menşeli maddeler de olabilir.

Söz konusu girdilerin Türkiye'ye ithal edilmesinin ardından yetersiz işçilik ve işlemin ötesinde bir işleme tabi tutulması ihraç konusu eşyanın Türk menşei kazanması için yeterli sayılacaktır. Ancak bu durumda Türkiye'den ihracatın yapılacağı ülke ile hem AB'nin hem de Türkiye'nin PAAMK menşe kurallarına uygun STA'larının yürürlükte bulunması gerekir.

AB'den ithal edilen girdilerin Türkiye'de işlenmesinin ardından bir PAAMK ülkesine ihraç edilebilmesi için öncelikle girdilerin menşeini ispatlanması gerekir. Girdilerin menşei ispatı tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı kullanılarak yapılabilir.

PAAMK Sisteminde kullanılan Menşe İspat Belgeleri nelerdir?
Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sisteminde eşyanın tercihli menşeini gösteren belgeler aşağıda sıralanmaktadır;

1-EUR.1 Dolaşım Belgesi
2-EUR-MED Dolaşım Belgesi
3-Fatura Beyanı
4-EUR-MED Fatura Beyanı
5-Tedarikçi Beyanı (Türkiye-Fas-Tunus-Cezayir arasında tam kümülasyon çerçevesindeki ticarette geçerlidir.
6-Tedarikçi Beyanı (Gümrük Birliği kapsamı eşya için)

Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Gümrük ve Dış Ticaret Kavramları